Kaygılı ortamda bütçe arenası

Meclis’te bütçe görüşmeleri aslında iktidarla muhalefet arasında bir siyasi arena gibidir. Bütçeye ve ekonomiye ilişkin tartışmalar yerine genellikle bol bol siyasal polemik yapılır, atışılır. Bu yıl da öyle oldu.

Bu yılki bütçe görüşmelerinin ilk özelliği bu iktidarın son bütçe görüşmesiydi. İkincisi, bir de bu yıl cumhurbaşkanlığı seçimleri var. Bu nedenle CHP lideri Baykal konuşmasının polemik tarafında Erdoğan’a buradan fena yüklendi. Yolsuzluklardan bahsederken ve cumhurbaşkanının olması gereken niteliklerini sayarken, Erdoğan’ı açıkçası yerden yere vurdu. Aylardır “muhalefet yok” diyenlere, var olduğunu gösterdi.

Fakat, Baykal’ın konuşmasındaki “Başörtüsü eşlerin ayıbını örtmez” sözü bir hayli tepkiyle karşılandı. Ama, bu konu konuşuldukça Erdoğan daha fazla yıpranacaktır. Çünkü, işin ayıp tarafı sürekli konuşulacaktır.

Seçim raydan çıkaracak mı?
2007 bütçesinin iki özelliği var. Biri siyasal konjonktürün özelliği, ki harcamaların raydan çıkmasından kaygı duyuluyor. Diğeri de, iç talebin mali disiplinle yeniden dizginlenmeye çalışılması. Çünkü, Merkez Bankası’na (MB) göre, 2006 yazına doğru yaşanan mali çalkantının temelinde iç talepteki aşırı canlanma yatmakta. MB üstüne düşeni yaptı ve para politikasını sıktı. 2007 bütçesinin de buna uyum göstermesi gerekiyorsa. Ancak hal böyleyken bir de gevşetilirse ne olur?

2007 bütçesi geçtiğimiz bütçeden üç noktada farklılaşıyor. Birincisi, 2007′de enflasyon hedefi yüzde 4, beklentiler de yüzde 5 civarında, ama gelirlerin yüzde 9′dan fazla artması öngörülüyor. Bu da çok kolay değil. Çünkü geçen yıl ekonomi başlarda çok canlıydı. Bu yıla ise durgunlukla giriliyor.

Geçen yıl canlı iç talep nedeniyle toplam vergiler içinde yüzde 12 paya sahip olan KDV yüzde 16, yüzde 28 paya sahip olan ÖTV yüzde 14, yüzde 17 paya sahip olan ithalat vergileri de yüzde 30 arttı. Eğer gelirlerde bir yavaşlama olursa bütçede şaşma riski de çok yüksek.

	2006	2006 T	2007	% Artış	% Artış
Gelirler	160.3	172.2	188.2	17.4	9.3
Vergi gelirleri	132.2	137.6	158.2	19.7	15.0
Diğer	28.1	30.4	30	6.8	-1.3
Giderler	174.3	175.2	201.9	17.6	17.0
Faiz dışı	128.1	129	152	18.7	17.8
Personel	41	42.7	43.7	6.6	2.3
Mal hizmet alımı	17.2	18.3	15.6	-10.3	-17.3
Sermaye	12.4	10.6	12.1	-2.4	12.0
Cari transferler	49.1	50.8	60.9	24.0	19.9
Transferler	1.8	2.6	3.6	100.0	38.5
Faiz	46.2	44.2	52.9	14.5	19.7
Açık	13.9	3	16.7	20.1	456.7
Faiz dışı denge	32.2	43.2	39.2	12.4	-16.2
FDF GSMH	5.7	7.7	5.7	0	-26.0

İkincisi, 2007 bütçesinde (geçen yıla göre) giderlerdeki artış çok yüksek öngörülmüş: yüzde 18. Kaldı ki, bir de seçim kaygısı var. Enflasyon beklentisinin yüzde 5 olduğu bir ortamda harcamalardaki bu artış elbette sorgulanmalı. Üstelik Erdoğan Çankaya’ya çıkar, yerine gelen de kendisini kurtarmak için kesenin ağzını açarsa dengeler büsbütün sarsılabilir.

2006 vergi performansı
	Toplam içinde %	İlk 9 ayın 2006 hedefindeki payı	2005-2006 % artış
Gelir	19.7	79	-5.2
Kurumlar	9.8	6.3	18.1
KDV	12.4	75	16.1
ÖTV	28.2	74	14.1
İthalden KDV	16.9	84	30.0
Toplam	100.0	80	20.0

Özellikle sıkı disiplin gerek
Fakat, bu artışların temelinde sadece yükseltilen yatırım harcamaları yok. Sosyal güvenlik açıklarından kaynaklanan transferler kaleminin şiştiği de gözleniyor. Ancak reform yürürlüğe girmedikçe, bu açıklar bütçe dengelerini sarsmaya devam edecek. Öte yandan bu yıl bütçe de yükselen faizler nedeniyle hasar görüyor; artış yüzde 20.
2006 yılında faiz dışı fazla olarak öngörülen 32,2 milyar YTL bu yıl fazlasıyla aşılacak görünüyor (42-43 milyar YTL). Ancak bu başarı harcamaları sınırda tutup iç talep nedeniyle bol akan dolaylı gelirlere dayanıyor. 2007′de ise iç talep tam aksine yavaşladığından gelirler yavaşlayacaktır. Bu nedenle 2007 yılı için faiz-dışı fazla hedefi göre düşürülerek 36 milyar YTL olarak belirlenmiş.

Buradan görüldüğü kadarıyla bu bütçe çok zor koşullarda uygulanacak. Hedef daralmak, ancak tam aksi kaygı uyandıracak bir ortama giriliyor.

HURŞİT GÜNEŞ