Diyanet’e 1.6 milyar YTL, Dışişleri’ne 690 milyon YTL

Bütçe, bir yıl boyunca halktan nasıl ve ne kadar para toplanacağını, sonra da bu paraların nerelere harcanacağını gösteren belgedir.

Bu belgeyi hükümetler hazırlar. Meclis’e getirir. İktidar ve muhalefet partilerinin milletvekillerinin sorumluluğu, bu belgede yer alan gelir ve gider rakamlarını halkın yararı, bekleyişleri doğrultusunda düzelttirmek, bütçeyi halka en iyi hizmet verecek hale getirmektir.

2007 yılı için AKP hükümetinin hazırladığı bütçe, geliriyle, gideriyle Meclis’e geldiği gibi, Meclis’ten çıktı. Değişiklik olmadı. Milletvekilleri, bütçe üzerinde konuşacakları yerde “politika” yaptı.

Önce bütçenin ana büyüklüklerini özetleyeyim.

2007 Bütçesi’nin 2006 Bütçesi’nden temel büyüklükler itibariyle farkı yok.

188 milyar YTL gelir bekleniyor. 204 milyar YTL harcama yapılacak. 16 milyar YTL de borçlanılarak açık kapatılacak.

Paraların çoğu faize gidiyor. 53 milyar YTL faiz ödemesi yapılacak. IMF’yi mutlu etmek için, “Faiz Dışı Fazla” hedefinin tutturulması için hükümet 36 milyar YTL’ye el süremeyecek.

Paralar faize gidiyor

Faiz ödemeleri kadar para, 54 milyar YTL personel ödemelerine gidecek.

25-30 milyar YTL ile de sosyal güvenlik kuruluşları açıkları kapatılacak.

Bütçede para kalmadığı için de (belki) 12 milyar YTL’lik yatırım yapılacak.
Şimdi gelelim hükümetin bu bütçe içinde ödenek (para) tahsisindeki tercihlerine. Hükümet, politik tercihine göre bakanlıklara, kamu kuruluşlarına dağıtılacak ödenekleri belirler.

2007 yılı için başlıca bakanlıklara ve kuruluşlara bütçe ile tahsis edilen başlangıç ödeneklerini gösteren bir tabloyu bu yazının altında bulacaksınız.

Dağılımda dikkati çeken, Diyanet İşleri Başkanlığı’na 1 milyar 638 milyon YTL ödenek ayrılırken Dışişleri Bakanlığı’na 690 milyon YTL ödenek ayrılmasıdır. Diyanet’e ayrılan ödenek geçen yılınkinden yüzde 25 fazla, Dışişleri’ninki ise yüzde 9 fazladır.

Kültür Bakanlığı’na, Ulaştırma Bakanlığı’na, Bayındırlık Bakanlığı’na, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na ayrılan ödenekler Diyanet İşleri Başkanlığı’na ayrılan ödeneğin çok gerisindedir.

Ödenek dağılımı çarpık

Avrupa Birliği’ne girmek istiyoruz ya… İşte bu konuda sorumluluğu üstlenen Avrupa Birliği Genel Sekreterliği’ne ayrılan ödenek sadece 9 bin YTL’den ibaret. (Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü’ne ayrılan ödenek olan 4.2 bin YTL’nin yaklaşık 2 katı)

Olumsuz bir başka yaklaşım, geçen yıl 7.4 milyar YTL ödenek ayrılan Sağlık Bakanlığı’nın ödeneğinde yüzde 12 oranında kesinti yapılması ve 2007 ödeneğinin 6.5 milyar YTL’ye indirilmesi.

AKP hükümeti “Duble Yol”a önem veriyor. Ama, Karayolları’na ayrılan para geçen yılın yüzde 14 gerisinde, 3.4 milyar YTL.

Polise 6.1 milyar YTL, Jandarma’ya 3.1 milyar YTL ayrılmış ama, Adalet Bakanlığı’na ayrılan ödenek 2.0 milyar YTL. (Diyanet İşleri Başkanlığı’na ayrılan paranın birazcık fazlası.)

2007 yılı bütçesinin en olumlu yanı Milli Eğitim’e ayrılan ödeneğin yüzde 29 artırılarak 21 milyar YTL’ye çıkarılması. Milli Savunma ödeneği olan 13 milyar YTL’nin üzerine çıkması.

·  Başlıca bakanlıklar ve kuruluşlara bütçeden ayrılan ödenekler
		(Milyar YTL)	%
Milli Eğitim Bakanlığı	16.568	21.355	28.9
Milli Savunma Bakanlığı	11.877	13.052	9.9
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı	5.156	6.609	28.2
Sağlık Bakanlığı	7.477	6.581	-12.0
Emniyet Genel Müdürlüğü	4.804	6.151	28.0
Devlet Su İşleri Genel Md.	3.789	3.957	4.4
Karayolları Genel Md.	3.963	3.408	-14.0
Jandarma Genel Komutanlığı	2.571	3.137	22.0
Adalet Bakanlığı	1.771	2.024	14.2
Diyanet İşleri Başkanlığı	1.308	1.638	25.2
Kültür ve Turizm Bakanlığı	712	809	13.6
Ulaştırma Bakanlığı	998	806	-19.2
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı	774	733	-5.3
Dışişleri Bakanlığı	633	690	9.1
Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı	352	425	20.6
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı	280	377	34.8
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı	310	316	1.8

Kaynak: Anka Ekonomi Bülteni

GÜNGÖR URAS

Kaygılı ortamda bütçe arenası

Meclis’te bütçe görüşmeleri aslında iktidarla muhalefet arasında bir siyasi arena gibidir. Bütçeye ve ekonomiye ilişkin tartışmalar yerine genellikle bol bol siyasal polemik yapılır, atışılır. Bu yıl da öyle oldu.

Bu yılki bütçe görüşmelerinin ilk özelliği bu iktidarın son bütçe görüşmesiydi. İkincisi, bir de bu yıl cumhurbaşkanlığı seçimleri var. Bu nedenle CHP lideri Baykal konuşmasının polemik tarafında Erdoğan’a buradan fena yüklendi. Yolsuzluklardan bahsederken ve cumhurbaşkanının olması gereken niteliklerini sayarken, Erdoğan’ı açıkçası yerden yere vurdu. Aylardır “muhalefet yok” diyenlere, var olduğunu gösterdi.

Fakat, Baykal’ın konuşmasındaki “Başörtüsü eşlerin ayıbını örtmez” sözü bir hayli tepkiyle karşılandı. Ama, bu konu konuşuldukça Erdoğan daha fazla yıpranacaktır. Çünkü, işin ayıp tarafı sürekli konuşulacaktır.

Seçim raydan çıkaracak mı?
2007 bütçesinin iki özelliği var. Biri siyasal konjonktürün özelliği, ki harcamaların raydan çıkmasından kaygı duyuluyor. Diğeri de, iç talebin mali disiplinle yeniden dizginlenmeye çalışılması. Çünkü, Merkez Bankası’na (MB) göre, 2006 yazına doğru yaşanan mali çalkantının temelinde iç talepteki aşırı canlanma yatmakta. MB üstüne düşeni yaptı ve para politikasını sıktı. 2007 bütçesinin de buna uyum göstermesi gerekiyorsa. Ancak hal böyleyken bir de gevşetilirse ne olur?

2007 bütçesi geçtiğimiz bütçeden üç noktada farklılaşıyor. Birincisi, 2007′de enflasyon hedefi yüzde 4, beklentiler de yüzde 5 civarında, ama gelirlerin yüzde 9′dan fazla artması öngörülüyor. Bu da çok kolay değil. Çünkü geçen yıl ekonomi başlarda çok canlıydı. Bu yıla ise durgunlukla giriliyor.

Geçen yıl canlı iç talep nedeniyle toplam vergiler içinde yüzde 12 paya sahip olan KDV yüzde 16, yüzde 28 paya sahip olan ÖTV yüzde 14, yüzde 17 paya sahip olan ithalat vergileri de yüzde 30 arttı. Eğer gelirlerde bir yavaşlama olursa bütçede şaşma riski de çok yüksek.

	2006	2006 T	2007	% Artış	% Artış
Gelirler	160.3	172.2	188.2	17.4	9.3
Vergi gelirleri	132.2	137.6	158.2	19.7	15.0
Diğer	28.1	30.4	30	6.8	-1.3
Giderler	174.3	175.2	201.9	17.6	17.0
Faiz dışı	128.1	129	152	18.7	17.8
Personel	41	42.7	43.7	6.6	2.3
Mal hizmet alımı	17.2	18.3	15.6	-10.3	-17.3
Sermaye	12.4	10.6	12.1	-2.4	12.0
Cari transferler	49.1	50.8	60.9	24.0	19.9
Transferler	1.8	2.6	3.6	100.0	38.5
Faiz	46.2	44.2	52.9	14.5	19.7
Açık	13.9	3	16.7	20.1	456.7
Faiz dışı denge	32.2	43.2	39.2	12.4	-16.2
FDF GSMH	5.7	7.7	5.7	0	-26.0

İkincisi, 2007 bütçesinde (geçen yıla göre) giderlerdeki artış çok yüksek öngörülmüş: yüzde 18. Kaldı ki, bir de seçim kaygısı var. Enflasyon beklentisinin yüzde 5 olduğu bir ortamda harcamalardaki bu artış elbette sorgulanmalı. Üstelik Erdoğan Çankaya’ya çıkar, yerine gelen de kendisini kurtarmak için kesenin ağzını açarsa dengeler büsbütün sarsılabilir.

2006 vergi performansı
	Toplam içinde %	İlk 9 ayın 2006 hedefindeki payı	2005-2006 % artış
Gelir	19.7	79	-5.2
Kurumlar	9.8	6.3	18.1
KDV	12.4	75	16.1
ÖTV	28.2	74	14.1
İthalden KDV	16.9	84	30.0
Toplam	100.0	80	20.0

Özellikle sıkı disiplin gerek
Fakat, bu artışların temelinde sadece yükseltilen yatırım harcamaları yok. Sosyal güvenlik açıklarından kaynaklanan transferler kaleminin şiştiği de gözleniyor. Ancak reform yürürlüğe girmedikçe, bu açıklar bütçe dengelerini sarsmaya devam edecek. Öte yandan bu yıl bütçe de yükselen faizler nedeniyle hasar görüyor; artış yüzde 20.
2006 yılında faiz dışı fazla olarak öngörülen 32,2 milyar YTL bu yıl fazlasıyla aşılacak görünüyor (42-43 milyar YTL). Ancak bu başarı harcamaları sınırda tutup iç talep nedeniyle bol akan dolaylı gelirlere dayanıyor. 2007′de ise iç talep tam aksine yavaşladığından gelirler yavaşlayacaktır. Bu nedenle 2007 yılı için faiz-dışı fazla hedefi göre düşürülerek 36 milyar YTL olarak belirlenmiş.

Buradan görüldüğü kadarıyla bu bütçe çok zor koşullarda uygulanacak. Hedef daralmak, ancak tam aksi kaygı uyandıracak bir ortama giriliyor.

HURŞİT GÜNEŞ