Devletin dış borçları azalmıyor. Neden?

Ciddi bir mali disiplin uyguluyoruz. Faiz – dışı fazla yaratarak borç stokunu azaltmaya çalışıyoruz. Pekiyi borçlar azalıyor mu?

Bu hükümet de iktidara geldiğinden bu yana yürürlükteki politikayı sürdüreceğini beyan etti. Bununla beraber, son bir yılda dış borç stoku 1.2 milyar dolar arttı. Bu nasıl oldu? Yandaki tabloda hükümetin dış borçlanma karnesi görülüyor. Borç stokunda vade yapısı değişmemiş. Devletin borçlarının yüzde 92’si uzun vadeli, yani 5 yıldan uzun vadeli.

Konsolide bütçe dış borçları stoku (1)
	2003	2004
(Milyon USD)		Ocak
Konsolide bütçe
Vade yapısı	63.449	64.717
Kısa vade (1 yıldan az)	0	0
Orta vade (1 – 5 yıl)	5.030	5.025
Uzun vade (5 yıldan fazla)	58.418	59.692
Alacaklıya göre	63.449	64.717
Kredi	36.612	36.532
Uluslararası kuruluşlar	23.521	23.473
(IMF sağlanan krediler	(16.732)	(16.671)
Hükümet kuruluşları	6.924	6.918
Ticari bankalar	6.167	6.141
Tahvil	26.837	28.185
Döviz kompozisyonu	63.449	64.717
USD	25.724	27.180
DEM	0	0
JPY	3.741	3.786
EUR	16.684	16.514
SDR	16.739	16.678
Diğer	560	558

	2003	2004
(%, yüzde)		Ocak
Konsolide bütçe
Vade yapısı	100	100
Kısa vade (1 yıldan az)	0	0
Orta vade (1 – 5 yıl)	8	8
Uzun vade (5 yıldan fazla)	92	92
Alacaklıya göre	100	100
Kredi	58	56
Uluslararası kuruluşlar	37	36
(IMF sağlanan krediler)	(71)	(71)
Hükümet kuruluşları	11	11
Ticari bankalar	10	9
Tahvil	42	44
Döviz kompozisyonu	100	100
USD	41	42
DEM	0	0
JPY	6	6
EUR	26	26
SDR	26	26
Diğer	1	1

Kaynak Hazine Müsteşarlığı
(1) Geçici
Not: Aylık stok verileri istatistiki amaçla yayımlanmaktadır.
    

Devlet borçlarının yüzde 58′i doğrudan borç, yani kredi biçiminde. Gerisi ise tahvil ihracıyla gerçekleşmiş. Ancak son bir yılda tahvil ihracıyla elde edilen para tam 1.4 milyar dolara dayanıyor. Krediler ise aynı düzeyde kalmış.

Kredilerin yüzde 64′ü uluslararası kuruluşlardan (23.5 milyar dolar), özellikle de yüzde (46’sı doğrudan IMF’den elde edilmiş. Son bir yılda bu kuruluşlardan ek bir borçlanma yapılmamış. Alınanla ödenen eşit olmuş.

Ancak borç stokunda ilginç gelişmeler var. Borç stokunun yüzde 42’si dolar cinsinden. Son bir yılda dolar hayli düşünce, olumlu bir gelişme oldu. Öte yandan, borcun sadece yüzde 26’sının euro cinsinden olması bir avantaj. Dolar düşüp euro yükselince, dolarla ifade edilen bu borcun da artması gerekiyor. Ancak, öyle olmamış. Borçların yüzde 26’sı euro olmaya devam etmiş. Hatta 16.7 milyar dolar olan bu borçlar 170 milyon dolar düşmüş. Demek ki, bayağı bir ödeme yapılmış. Yeni borçlanmalar da ağırlıklı olarak dolar cinsinden yapılmış.

Döviz kurunun istikrarlı gittiği bir dönemde dış borçlar elbette bütçede finansman kolaylığı sağlıyor. Üstelik dünyada faizler çok düşük bir düzeydeyken dış borçlanma ciddi bir avantaj, kaçırılmaması gereken bir fırsat.

Üstelik dış borçlar uzun vadeli olduğundan finansman sıkıntısı yaratmıyor. Ancak önceden uyaralım; Amerika’da seçimlerden sonra faizler yükselecekse daha sonraki dönemin borçlanması daha pahalıya mal olacaktır. Hazır dolar çok düşmüşken de, artık dolar ağırlıklı borçlanmak yerine belki de artık euro cinsinden borçlanmak daha anlamlı olabilir.

HURŞİT GÜNEŞ